Tag

Filipiny

Browsing

W Manili od 15 do 17 listopada spotykają się przywódcy państw Stowarzyszenia Narodów Azji Południowo-Wschodniej (ASEAN). Region odczuwa niedobory ropy i gazu spowodowane wojną USA i Izraela z Iranem, a także skutki rywalizacji amerykańsko-chińskiej. Wśród gości szczytu będzie prezydent USA Donald Trump.

Kim jest ASEAN i kto przyjedzie do Manili

W skład organizacji wchodzi 11 państw: Indonezja, Malezja, Filipiny, Singapur, Tajlandia, Brunei, Wietnam, Laos, Mjanma, Kambodża i Timor Wschodni. Mieszka tam prawie 694 mln ludzi, czyli 8,4 proc. ludności świata. ASEAN dąży do stworzenia jednolitego rynku, ale nie może narzucać swoim członkom decyzji. Spotkań w ciągu roku odbywa się kilka, a manilski szczyt ma być ostatnim w tym roku.

Obok przedstawicieli państw członkowskich do Manili przyjadą goście z całego świata:

  • Donald Trump – 17 listopada zaplanowano specjalny szczyt USA–ASEAN, a także rozmowę w cztery oczy z prezydentem Filipin Ferdinandem Marcosem juniorem. Potem Trump uda się do Chin na spotkanie APEC (18–19 listopada).
  • Narendra Modi – Indie nie należą do ASEAN, ale są ważnym partnerem handlowym państw bloku.
  • Mark Carney – premier Kanady wygłosi przemówienie.
  • Luiz Inácio Lula da Silva – to pierwsza wizyta urzędującego prezydenta Brazylii na Filipinach; tematem mają być handel i obronność.
  • Siergiej Ławrow – szef rosyjskiej dyplomacji przyjedzie po lipcowym szczycie Rosja–ASEAN.

Energia i cła na pierwszym planie

Najbardziej wrażliwe na zakłócenia dostaw z Zatoki Perskiej są Filipiny, Wietnam i Malezja. Manila już w marcu ogłosiła stan krajowego kryzysu energetycznego. Wojna zagraża też milionom obywateli państw ASEAN, którzy mieszkają i pracują na Bliskim Wschodzie. W regionie narasta obawa, że konflikt może przenieść się na Cieśninę Malakka, wąski szlak wodny między Indonezją, Malezją a Singapurem.

Drugi duży temat to handel. Od początku drugiej kadencji Trumpa państwa ASEAN zostały obłożone amerykańskimi cłami w wysokości 10–12,5 proc. Dlatego blok umacnia więzi handlowe z innymi partnerami.

Spory terytorialne i konflikty w regionie

Na Morzu Południowochińskim od dziesięcioleci trwają spory między Chinami a czterema członkami ASEAN (Brunei, Malezją, Filipinami i Wietnamem) oraz Tajwanem. Akwen jest ważny także dlatego, że prawdopodobnie kryją się pod nim złoża ropy i gazu. Negocjacje w sprawie „kodeksu postępowania” z Chinami zaczęły się w 2005 roku i często utykały, zwłaszcza przy napięciach między Manilą a Pekinem. W 2023 roku strony zgodziły się przyspieszyć prace i zakończyć projekt w tym roku. Odbyło się co najmniej 10 rund rozmów, ostatnia w październiku. Analitycy wątpią jednak, by w Manili udało się osiągnąć ostateczne porozumienie.

W agendzie są też inne kryzysy:

  • Tajlandia i Kambodża – pod koniec ubiegłego roku doszło do starć na spornym, 800-kilometrowym odcinku granicy. Zginęło co najmniej 150 osób, a blisko milion zostało przesiedlonych. Rozejm obowiązuje od grudnia, ale spór nie jest rozwiązany.
  • Mjanma – od zamachu stanu w lutym 2021 roku trwa tam wojna domowa. ASEAN ograniczył udział Mjanmy w szczytach do przedstawicieli niepolitycznych, a pięciopunktowy plan pokojowy z kwietnia 2021 roku nie przyniósł poprawy.
  • Zadymienie z Indonezji – wielomiesięczne pożary w dotkniętej suszą Indonezji strawiły około 2,88 mln hektarów i pochłonęły co najmniej 3500 ofiar. Dym dotarł także do Malezji, Filipin, Singapuru i Timoru Wschodniego. Jakarta jest krytykowana za słabą reakcję, choć rząd twierdzi, że rzucił do akcji tysiące ratowników.

Co to oznacza dla Polski i Europy

Szczyt nie dotyczy Polski bezpośrednio, a w materiale źródłowym nie ma informacji o udziale Unii Europejskiej. Mimo to wydarzenia w regionie mogą mieć znaczenie również dla europejskich konsumentów i firm, bo niedobory ropy i gazu oraz wojny celne oddziałują na rynki światowe. Państwa ASEAN są częścią globalnych łańcuchów dostaw, więc kłopoty energetyczne i handlowe w Azji Południowo-Wschodniej mogą się przekładać na ceny i dostępność towarów.

Warto więc obserwować, czy w Manili padną konkretne decyzje w sprawie handlu i bezpieczeństwa morskiego. Na razie wiadomo, że rozmowy o Morzu Południowochińskim mogą się przeciągnąć na przyszły rok.

Źródło: Al Jazeera – „ASEAN summit: Who’s attending and what’s at stake?”

scott2012.org navisafe.pl samanthasmithphoto.com